ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਅਪਣਾਏ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਡੀਜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰਚੀਆਂ?
ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ? ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ “ਕਾ” ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਟੁਕੜੇ ਦਾ ਨਾਮ “ਯ” ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਨਰ ਤੱਤ ਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਵਯੰਭੂ ਮਨੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਤੱਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਿਆਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਵੇਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਵੇਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਪਰੰਪਰਾ, ਨਿਯਮਾਂ, ਮਾਣ, ਮਹੱਤਵ, ਸਿਂਦੂਰ, ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਫੇਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸ਼ਵੇਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
