ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ : ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਫਲਦਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਫਲ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪੀ.ਏ.ਯੂ.) ਦੀ ਟੀਮ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ‘ਬੇਰ’ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੁਖਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ, ਬੇਰ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਲਾਚੀ ਬੇਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਲਗਭਗ 400 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੇਰ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਮਲੀ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਨਿਆਦ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਕ ਸਮੇਂ ਕਾਰਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ sgpc ਨੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ ਅਸੀਸਾਂ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੀਏਯੂ ਦੀ ਟੀਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਕਾਇਮ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬਾਰੀਆ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਰਹੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲ ਦੇ ਰਹੀਆ ਹਨ।
ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਬੇਰੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਬੈਠ ਕੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੁਖ ਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ ਜਿੱਥੇ ਰਜਨੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਅਛੂਤ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਚੀ ਬੇਰੀ ਜਿੱਥੇ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਨ।
