ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤਿਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੇ ਬਣੇ ਗਜਕ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੋਰੇਨਾ ਦਾ ਗੱਚਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ?ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਦੋਂ ਬਣਿਆ? ਕਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੋਰੇਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਸਤਾ ਗੱਚਕ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀਤਾਰਾਮ ਸ਼ਿਵਹਰੇ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1946 ਵਿੱਚ, ਚੰਬਲ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਨੇ ਮੋਰੇਨਾ ਵਿੱਚ ਖਸਤਾ ਗੱਚਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਚੰਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂਆਂ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀਤਾਰਾਮ ਸ਼ਿਵਹਰੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਉਹ ਤਿਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਚੰਬਲ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖਸਤਾ ਗੱਚਕ ਵਿਚ ਢਾਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਗੱਚਕ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਲਵਾਈਆਂ ਨੇ ਕੁੱਟੇ ਤਿਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਚਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਿਲਕੁਟੀਆ ਗੱਚਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਗੱਚਕ ਦਾ ਸਵਾਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਆਗਰਾ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਦੌਸਾ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।
ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੱਚਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੀਤਾਰਾਮ ਸ਼ਿਵਹਰੇ ਨੇ ਚੰਬਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਾਈ ਕੀਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਖਸਤਾ ਗੱਚਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਗੱਚਕ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸੀਤਾਰਾਮ ਗੋਇਲ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕਰੀਬ 700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
