ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 12 ਮਈ 2024 – ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ 10 ਮਈ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ 20 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ। ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਤਸਮਾਨੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੱਕ ਅਸਮਾਨ ‘ਚ ਤੇਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕੀ। ਕਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ। ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਤੂਫਾਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਅਸਮਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ‘ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਗਠਨ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਸ਼ੀਅਨ ਐਂਡ ਐਟਮੌਸਫੇਰਿਕ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ’ (NOAA) ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਆਪਰੇਟਰ, ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਆਪਰੇਟਰ ਅਲਰਟ ‘ਤੇ ਹਨ।
ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਇਜੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਣਾਂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਣ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗੀਨ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਇਜੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ।
ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਟਤਰਬੂਲੈਂਸ ‘ਚ ਵੀ ਗੜਬੜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਾਸਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਦੌਰਾਨ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਅਕਤੂਬਰ 2003 ਦੇ “ਹੇਲੋਵੀਨ ਤੂਫ਼ਾਨ” ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੈ। ਹੇਲੋਵੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਤੂਫਾਨ ਨੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕਆਉਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਰਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੀਐਮਈ ਕਣ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ 1859 ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੈਰਿੰਗਟਨ ਈਵੈਂਟ ਸੀ। ਇਸ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਲਾਈਨਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕਈ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ।
