ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 6 ਮਾਰਚ 2024 – ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ? ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਤਕਾਲੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ। ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਫੌਜੀ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ।
ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ?
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਨੇ ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ‘ਤੇ ਅੜੇ ਰਹੇ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡੋਮਿਨਿਕ ਲੈਪੀਅਰ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “ਫ੍ਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ” ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਫੌਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ 15 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਸੈਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ।
ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ?
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ 1945 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ 25 ਲੱਖ ਸੈਨਿਕ ਸਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਰਮਾ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ। ਡੋਮਿਨਿਕ ਲੈਪੀਅਰ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਸੀ ਕਿ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹੇਗੀ। ਪਰ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਾਰਨ ਆਖਰਕਾਰ ਫੌਜ ਵੀ ਫਿਰਕੂ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੰਡੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰਸੀ-ਟੇਬਲ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼, ਕੁਰਸੀਆਂ, ਝਾੜੂ ਅਤੇ ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕਾਂ ਲਈ 425 ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਮੇਜ਼, 85 ਵੱਡੇ ਮੇਜ਼, ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਲਈ 85 ਕੁਰਸੀਆਂ, 850 ਹੋਰ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਟੋਪੀਆਂ ਲਟਕਾਉਣ ਲਈ 50 ਪੈੱਗ ਸਟੈਂਡ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ, 6 ਪੈੱਗ ਸਟੈਂਡ, ਰੱਖਣ ਲਈ 130 ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ 4 ਸੇਫ਼ਾਂ, 20 ਟੇਬਲ ਲੈਂਪ, 120 ਪੱਖੇ, 170 ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ, 120 ਘੜੀਆਂ, 110 ਸਾਈਕਲ, 600 ਪੈੱਨ ਬਾਕਸ, 3 ਦਫ਼ਤਰੀ ਮੋਟਰਾਂ, 2 ਸੋਫਾ-ਸੈੱਟ ਅਤੇ 40 ਕਮੋਡ ਗਿਣੇ ਗਏ।
