• ਕਿਹਾ – ਕੰਮ ਕਰੋ, ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰੋ
• ਚੋਣਾਂ ਲੜਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਝੂਠ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ

ਨਾਗਪੁਰ, 11 ਜੂਨ 2024 – ਸੰਘ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ, 10 ਜੂਨ ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘ ਦੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਚੋਣਾਂ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ – ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕੇਵਲ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਕ ਕਹਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਝੂਠ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ- ਮਨੀਪੁਰ ਇਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਥੇ ਬੰਦੂਕ ਕਲਚਰ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਸੰਘ ਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ। ਸੰਘ ਹਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਜਨ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੁੱਟਿਆ।

ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂ ? ਕਿਵੇਂ ? ਸੰਘ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਝੂਠ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ – ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ। ਸਾਡੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੈ।

ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਿਉਂ ਹਨ ? ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਰ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਧਿਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਏ।

ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਜੰਗ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਕੱਸੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੰਡ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਰਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।

ਆਰਐਸਐਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਝੂਠ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਰਾਸਰ ਝੂਠ। ਕੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ ?

ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਸਮਝ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਨ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਹਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕੀ ਹੈ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਖਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਆਏ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨਹੀਂ।

ਜੋ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੇਵਕ ਅਖਵਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।

ਡਾ: ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਭਰੇ ਸਲੂਕ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੰਡ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀ।

ਅਸੀਂ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਰੱਖਿਆ, ਖੇਡਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸੰਘ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜੋ ਪਾਪ ਅਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੋਦਭਾਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ। ਉਹੀ ਯਮ ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਇਦੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ. ਏਕਮ ਸਤਿ ਵਿਪ੍ਰ ਬਹੁਧਾ ਵਦੰਤੀ।।

ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਵਰਗੀਆਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਆਈਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਜਿਹਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਹਾਂ, ਬਾਕੀ ਹਰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਕੜਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪੈਗੰਬਰ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਕੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦੀ ਈਸਾਈ ਕੀ ਹੈ। ਰੱਬ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕੀ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਪਰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਹੈ, ਖਿਝ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹਮਲਾਵਰ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਲਸਫਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਏ, ਠੀਕ ਹੈ।

ਹੁਣ ਉਹ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਉਹ ਰਹੇ। ਜੇਕਰ ਵਿਚਾਰ ਉਥੋਂ (ਬਾਹਰੋਂ) ਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਬਾਹਰੀ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡੋ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਗਲਤ ਹਨ. ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਦਿ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮੱਤ (ਧਰਮ) ਠੀਕ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ‘ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ।