ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ (ਕੈਗ) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਪੋਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਹੈ। ਕੈਗ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 1 ਸਾਲ ’ਚ 26,338 ਕਰੋੜ ਦਾ ਘਾਟਾ ਹੋਇਆ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰੇਲਵੇ ਨੇ 1589 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰਪਲੱਸ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੈਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੈਗ ਨੇ 21 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫਾਇਨਾਂਸ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਾਲ 2019-20 ’ਚ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਆਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਰੇਸ਼ੋ 114.35 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਯਾਨੀ 100 ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਣ ’ਚ ਰੇਲਵੇ 114.35 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਕਤ ਸਾਲ ਆਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਰੇਸ਼ੋ 98.36 ਫੀਸਦੀ ਰਿਹਾ। ਕੈਗ ਨੇ ਸੰਸਦ ’ਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਤ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ 3 ਅਧਿਆਏ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਏ ’ਚ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 2019-20 ’ਚ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰਪਲੱਸ 1589.42 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ’ਚ ਰੇਲਵੇ 26,326.39 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਬਕਾਏ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੈਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਆਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 2018-19 ’ਚ 97.29 ਫੀਸਦੀ ਸੀ ਜੋ 2019-20 ’ਚ ਵਧ ਕੇ 98.36 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਜੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਭੁਗਤਾਨ ’ਤੇ ਅਸਲ ਖਰਚ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਆਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 2019-20 ’ਚ 98.36 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਥਾਂ 114.35 ਫੀਸਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਗ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਲਵੇ ਵਲੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ 98.36 ਫੀਸਦੀ ਆਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ ਆਪ੍ਰੇਟਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
