ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੋਂ 315 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡੁੱਬੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਨ ਜੋਸ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਸਮੇਤ 1 ਲੱਖ 66 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਾ 200 ਟਨ ਖਜ਼ਾਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1708 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਜਾ ਫਿਲਿਪ V ਦੇ ਬੇੜੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸੈਨ ਜੋਸ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਹਾਜ਼ ‘ਚ 600 ਲੋਕ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਿਰਫ 11 ਲੋਕ ਹੀ ਬਚ ਸਕੇ।
2015 ‘ਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਮਲਬਾ ਪਾਣੀ ‘ਚੋਂ 31 ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਲੱਭਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੁਆਨ ਮੈਨੁਅਲ ਸੈਂਟੋਸ ਨੇ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦੱਸਿਆ। ਸੈਨ ਜੋਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਪੇਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਕਹਾਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੋਲੀਵੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਲੋਕਾ ਮੋਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਚਾਅ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਵੀ 1981 ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਲੋਕਾ ਮੋਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ ਮਲਬੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਧਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੋਲ ਰਹੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੀ ਨੇਵੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਮਲਬਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗੁਸਤਾਵੋ ਪੈਟਰੋ 2026 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੈਟਰੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਲਬੇ ਲਈ ਇਕ ਲੈਬ ਬਣਾਏਗੀ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ‘ਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਨੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਦਰਜਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ, ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਭਾਂਡੇ ਦੇਖੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਾਲਫਿਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਲਬੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸੈਨ ਹੋਜ਼ੇ ਇੱਕ 62-ਬੰਦੂਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ-ਮਾਸਟਡ ਗੈਲੀਅਨ ਸੀ ਜੋ 8 ਜੂਨ 1708 ਨੂੰ 600 ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 16ਵੀਂ-18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਪੇਨ ਤੱਕ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਪੇਨ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੈਨ ਜੋਸ ਗੈਲੀਅਨ ਪੋਰਟੋਬੇਲੋ, ਪਨਾਮਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, 14 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬੇੜੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੁਐਡਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਦਰਅਸਲ, 8 ਜੂਨ, 1708 ਨੂੰ, ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਮੋਡੋਰ ਚਾਰਲਸ ਵੇਗਰ ਨੇ ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਤੋਂ 16 ਮੀਲ ਦੂਰ ਬਾਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਸੈਨ ਜੋਸ ਦੇ ਬੋਰਡ ‘ਤੇ ਪਾਊਡਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫਟ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੇਨੀ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਯੂਰਪ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੰਗ ਲਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
