ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰ ਟ੍ਰਵ ਐਕਟ 1878 ਨੂੰ ਲੈ ਲਓ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਸੜਕ ‘ਤੇ 10 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ?
ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੀ ਆਈਪੀਸੀ ਯਾਨੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ ਕੋਡ ਯਾਨੀ ਭਾਰਤੀ ਆਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਤਾਜ-ਏ-ਰਾਤ-ਏ-ਹਿੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ 1861 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਐਫਆਈਆਰ ਕਿਸਨੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ? ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਿਸ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਸ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ? ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ? ਸ਼ਾਇਦ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਐਫਆਈਆਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਚੋਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸਬੰਧੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਤਾਰੀਖ ਸੀ- 18 ਅਕਤੂਬਰ 1861। ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 24 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟਵਿਟਰ ਹੈਂਡਲ ਤੋਂ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਐਫਆਈਆਰ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ‘ਖ਼ਾਸ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸ’ ਟੈਗਲਾਈਨ ਨਾਲ ਐਫਆਈਆਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਟਵੀਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਐਫਆਈਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਐਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਬਰਤਨ, ਇੱਕ ਕਟੋਰਾ, ਇੱਕ ਕੁਲਫੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੋਲਡ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਹੁੱਕਾ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ 45 ਆਨੇ ਸੀ। 16 ਆਨੇ 1 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਰੀਬ 2 ਰੁਪਏ 70 ਪੈਸੇ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁੱਕਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥਾਣੇ ਜਾ ਕੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ। ਚੋਰੀ ਦੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ- ਮਾਈਉਦੀਨ। ਉਹ ਕਟੜਾ ਸ਼ੀਸ਼ਮਹਲ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਓ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਮਾਰਕੀਟ ਚੌਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਡੀ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਥਾਣੇ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 5 ਥਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਥਾਣਾ ਕੋਤਵਾਲੀ, ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਥਾਣਾ, ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਥਾਣਾ, ਮਹਿਰੌਲੀ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਕਾ ਥਾਣਾ। ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਟਵੀਟ ਕੀਤੀ ਐਫਆਈਆਰ ਦੀ ਕਾਪੀ ਕਿੰਗਸਵੇ ਕੈਂਪ ਰੋਡ, ਜੀਟੀਬੀ ਨਗਰ ਸਥਿਤ ਪੁਲਿਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
