ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਪਿਆਜ਼, ਖੰਡ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲੋਂ 71 ਅੰਕ ਵਧੀ ਮਹਿੰਗਾਈ (India Retail Inflation rate)
ਅਕਤੂਬਰ ਮਾਸਿਕ ਆਰਥਿਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI) ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ 5.54% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲੋਂ 71 ਅਧਾਰ ਅੰਕ ਵੱਧ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰ ਭੋਜਨ ਮਹਿੰਗਾਈ 7.74% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਬਜਟ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ।
ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਪੇਂਡੂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ 6.08% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 4.88% ਸੀ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਮਹਿੰਗਾਈ 8.06% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 7.18% ਸੀ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਧੇਰੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਿਆਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੁੱਗਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ (onion price hikes)
ਪਿਆਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 108% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਰਾਕੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਖੰਡ (Sugar price hike) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 30% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁੜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 23% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਿਫਾਇੰਡ ਤੇਲ (oil price hike) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 15%, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ 14% ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ 8% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਕਿਉਂ ਵਧੀਆਂ?
ਸਪਲਾਈ-ਪੱਖੀ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਹਾੜੀ ਦੀ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਸਟਾਕ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਅਤੇ ਘਟੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੰਡ ਸਪਲਾਈ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਗ ਨੇ ਵੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਚੂਨ ਭੋਜਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਥੋਕ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹਨ। ਥੋਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ 9.92% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 11.39% ਹੋ ਗਈ। ਥੋਕ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 25.85% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 9.76% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ।
ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕੀਮਤਾਂ ?
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਦਬਾਅ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਘਰਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਅਕਸਰ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ। ਪੇਂਡੂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
