ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੱਖ(Direct) ਟੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦੇ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਸਲੈਬ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਭਰਨਾ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ-
ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ
ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ(Salaried individuals)
ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ (Self-employed individuals)
ਹਿੰਦੂ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਪਰਿਵਾਰ (Hindu Undivided Family, HUF)
ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (AOP)
ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫਰਮਾਂ(Companies and corporate firms)
ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ(Local Authorities)