ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸਿਲਕਿਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ 41 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੀਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (24 ਨਵੰਬਰ) ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਅੱਜ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਵਰਟੀਕਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਐਤਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਵਰਟੀਕਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਡਰਿਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲਾਨ ਬੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਰਟੀਕਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਸਤਲੁਜ ਬਿਜਲੀ ਨਿਗਮ ਲਿਮਟਿਡ (SVNL) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਰਡਰ ਰੋਡ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਬੀ.ਆਰ.ਓ.) ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟ ਕੇ ਭਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਗਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਚਾਅ ਪਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਬੀਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 10 ਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਬਲੇਡ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੈਨੂਅਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੈਨੂਅਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਲਈ ਫੌਜ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਨੂਅਲ ਡ੍ਰਿਲੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਗਰ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਅਟਕੀਆਂ ਸ਼ਾਫਟਾਂ ਅਤੇ ਬਲੇਡਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਾ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਕਟਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, 21 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਸਿਲਕਿਆਰਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹੌਰੀਜੈਂਟਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਫੀ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। 60 ਮੀਟਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ 47 ਮੀਟਰ ਦੀ ਪਾਈਪ ਡਰਿਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਕਰੀਬ 10-12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਬਾਕੀ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡਰਿਲਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੀਬਾਰ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਡਰਿਲਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਸ਼ਾਫਟ ਫਸ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਾਫਟ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਤੋੜ ਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂਅਲ ਡਰਿਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾ ਕੇ ਪਾਈਪ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਲਕਿਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਗਿੱਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੁਰੰਗ ‘ਚ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਸੀ।
